Over wat van moeder op dochter reist, en waar het kan stoppen.
Je hebt al zoveel uitgezocht. Je kent je patronen, je kunt ze haarfijn uitleggen, je hebt de gesprekken gevoerd die dingen losmaakten. En toch, ergens, ben je vergeten hoe het voelt om jezelf gewoon rot te laten voelen, zonder het meteen te begrijpen of te verklaren.
Mijn Griekse oma had een principe.
Niet over slechte dingen praten, want als je er niet over spreekt, bestaat het niet. En als het niet bestaat, kan het geen ongeluk brengen.
Ze heeft dat principe haar hele leven volgehouden. Mijn moeder nam het over op haar eigen manier: als ik haar nu vraag naar het verleden, zegt ze dat ze het verwerkt heeft, dat het klaar is, dat ze er niet meer over wil praten.
En ik deed lang, langer dan ik wil toegeven, tot op zekere hoogte hetzelfde. Ik sprak wel, ik gaf het woorden, ik ging naar therapie. Maar in de praktijk leefde ik mijn overlevingsstrategie:
Niet miepen maar doorgaan. Het klinkt bijna stoer, bijna als een kracht.
Een tijdlang voelde het ook zo. Ik was degene die het aankon, die niet bleef hangen, die zichzelf altijd genoeg bezighield zodat er geen ruimte was voor wat er onder lag. Want als je jezelf lang genoeg bezighoudt, voel je niet wat zich schuilhoudt. Dat werkt. Tot het op enig moment niet meer werkt.
Na de geboorte van mijn dochter kreeg ik mezelf niet vooruitgeschoten. Ik stapte een nieuwe therapeute binnen en zei bij binnenkomst: ik wil niet over mijn verleden praten. Dat heb ik nu wel genoeg gedaan.
Ik had genoeg gegraven, dacht ik. Het werd er niet beter van. Het werd alleen maar inzichtelijker, maar het voelde niet leger. Wat ik niet doorhad, was dat ik mezelf niet toestond om me leeg te voelen, om me rot te voelen, om me alleen te voelen. Ik wist niet eens hoe ik mezelf door die leegte heen moest dragen. Ik had er nooit een voorbeeld van gehad. Je ging gewoon door.
Ze knikte. En drie keer raden wat er opnieuw naar boven kwam.
Want het verleden wacht. Het heeft alle tijd. Het gaat niet weg omdat je besluit dat je er klaar mee bent. Het wacht gewoon, op het moment waarop de grond onder je verschuift, waarop je een nieuwe rol krijgt die het oude systeem ontwricht.
Moeder worden deed dat voor mij. Opeens werd voelbaar dat ik op de verkeerde plek stond, dat ik nog steeds droeg wat niet van mij was, dat ik mijn moeder nog steeds droeg, voor een groot deel, terwijl ik net zelf moeder was geworden. De cirkel was compleet en kon niet meer worden genegeerd.
Dat is hoe generationele patronen werken. Ze reizen mee, van oma naar moeder naar dochter, als lucht die je inademt zonder het te weten.
Mijn oma sprak niet over het slechte, want dan bestond het niet. Mijn moeder heeft het verwerkt, want ze wil er niet meer over praten. Ik wilde geen energie meer steken in het verleden, want ik had het toch al zo vaak besproken. Drie generaties. Drie variaties op hetzelfde: niet voelen wat er is, en gewoon doorgaan.
Het moment waarop je het patroon ziet, is niet het moment waarop het stopt. Inzicht is geen vrijheid. Begrijpen is geen helen. Het stopt pas als je bereid bent te voelen wat er al die tijd heeft gewacht. Niet als straf. Als waarheid die ruimte vraagt.
Die therapeute heeft me dat gegeven. Niet door me te vertellen wat er mis was, maar door ruimte te maken voor wat er al die tijd onder lag: het dragen, de moeheid, de plek waarop ik stond die nooit de mijne had mogen zijn.
En pas toen ik dat toeliet, pas toen ik stopte met doorgaan en begon te voelen, begon er iets te verschuiven. Niet in één sessie, niet in één jaar. Maar het begon.
Vandaag de dag voel ik mijn zwaarte.
Ik bespreek dat ik me leeg voel, dat ik het soms niet weet. Ik zeg het hardop, ook tegen mezelf: je doet het weer, je kunt niet ontspannen omdat je bang bent voor wat er onder zit, je leidt jezelf af. Ik zie het als ik mezelf bezighoud om bijvoorbeeld niet met de kinderen te hoeven spelen, alsof spelen niet mag, of ik niet weet hoe, of het nergens toe dient. Mijn menstruatie mag er ook zijn, en de dagen ervoor ook.
Ik weet nog een keer dat ik het weer merkte, toen ik met de kinderen kon gaan spelen. Een enorm dof gevoel, een leegte, alsof het speelse in mij niet binnen mocht, terwijl er nog van alles moest. Ik heb dat gevoel even toegelaten, en er raakte iets in mij. In een gezin waar zoveel zwaarte hangt, is er voor vrij spelen geen plek. Maar dat gezin is er nu niet meer. Dus bleef ik zitten en deed ik het toch. Ik gaf me over aan het moment en speelde met ze. Ik train dit nog, want het is niet voorbij na één keer anders kiezen.
Ik hoef het niet te begrijpen of te verklaren. Ik mag het voelen. En daarmee zijn.
Als jij ook lang genoeg bezig bent geweest om het niet te hoeven voelen, als jij ook weet hoe het is om door te gaan terwijl er iets in je fluistert dat het eigenlijk niet meer gaat, als jij ook ergens een versie hebt van dat heb ik toch al verwerkt terwijl je lichaam iets anders zegt, dan is dit voor jou.
Niet om het verleden open te graven. Om te stoppen met de deksel erop te houden. Want het verleden wacht. En het heeft alle tijd.
In Bare Roots keer je terug naar wie je werkelijk bent. Geen graafwerk. Wel eindelijk voelen wat je al die tijd hebt weggehouden, in jouw tempo, in jouw ruimte, zonder dat je het eerst hoeft te begrijpen.
Voelen is niet hetzelfde als doorgaan. Je hoeft het niet alleen te doen.