Je kent stilte niet als rust. Je kent haar als een teken dat er iets komt, en je bent er allang klaar voor voordat je het doorhebt. Je vult haar op, met woorden, met bedrijvigheid, met jezelf, voordat ze te zwaar wordt om te dragen. Zo goed, dat je bijna vergeten bent hoe het is om niets te hoeven doen zodra het stil wordt.
Ik ben opgegroeid met stiltes die gewicht hadden.
Niet de zachte stilte van een rustige avond, maar de gespannen stilte van een huis dat zijn adem inhoudt, vlak voordat er iets gebeurt. Mijn oren leerden scannen, automatisch, altijd. Elk geluid een aanwijzing, elke stilte een vraag: wat komt er nu, is het veilig, moet ik klaarstaan?
Dus vulde ik. Ik praatte, ik bewoog, ik zorgde dat er altijd wat was, voordat de leegte te lang kon duren. Want leegte kon van alles betekenen, en bijna nooit iets goeds.
Ik noemde het gezelligheid, of betrokkenheid, of aanwezig zijn. Onder die naam zat gewoon overleving.
Dat patroon nam ik overal mee naartoe: naar relaties, naar werk, naar ruimtes die eigenlijk veilig waren, maar die mijn zenuwstelsel niet kon onderscheiden van de ruimtes van vroeger.
Tot die ene dag waarop stilte opeens anders voelde. Lars was weg. De kinderen niet thuis. Alleen ik, in ons huis in Spanje. De natuur buiten, gewoon aanwezig, zonder veel wind, zonder geroezemoes. Niets dat om aandacht vroeg. Niets dat gescand moest worden.
Ik wachtte op de spanning die altijd volgde. Op de onrust die ik al zo lang kende dat ik haar bijna was gaan missen als ze er niet was.
Maar ze kwam niet. Er was alleen stilte, en daarin niets. Geen gevaar, geen signaal, geen vraag. Alleen de stilte zelf, en ik daar middenin.
Iets in mij begreep het, nog voor mijn hoofd het kon verwerken.
Er was niets te scannen, niets te anticiperen, niemand die iets van me nodig had. Er was alleen dit huis, deze lucht, deze stilte, en ik, die eindelijk kon zakken. Niet in slaap, in mezelf. In mijn eigen schoot, veilig en wiegend, zoals het altijd had mogen zijn. Het voelde ongewoon vertrouwd.
Dat is het eigenaardigste aan thuiskomen bij jezelf:
het voelt tegelijk nieuw en oeroud.
Alsof je iets terugvindt wat je nooit helemaal kwijt was, maar zo lang niet had gevoeld dat je vergeten was dat het bestond. Een deel van mij had gewacht. Stil. Geduldig. Wetend dat ik ooit terug zou komen.
Misschien ken jij die stilte ook. Degene die je altijd hebt opgevuld voor ze te zwaar werd, zonder dat je je ooit hebt afgevraagd of ze dat wel moest zijn.
Stilte is niet in één moment veranderd. Het is nog altijd in beweging, en niet altijd makkelijk. Er zijn nog dagen dat mijn zenuwstelsel de oude taal spreekt, dat ik de neiging voel om iets te zeggen of iets te doen zodra het te stil wordt.
Die neiging verdwijnt niet omdat ik één keer heb gevoeld hoe het anders kan; de gewoonte van jaren gaat niet weg in één moment van thuiskomen.
Maar ik herken het nu sneller, en ik hoef er niet meer meteen in mee te gaan.
Stilte is niet langer een dreiging. Het is de plek geworden waar ik terugkeer als ik mezelf kwijtraak in het lawaai van het leven.
Als jij de stilte ook altijd hebt opgevuld, als jouw oren ook leerden scannen in plaats van rusten, dan wil ik je iets zeggen: er zit niets gevaarlijks meer in. Er zit jij in. En jij was de hele tijd al aan het wachten.